Văn khấn Tết Đoan Ngọ, cách chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ chuẩn nhất 2026

Nếu như Tết Nguyên Đán mở đầu cho một mùa xuân tràn đầy hy vọng, thì Tết Đoan Ngọ lại là điểm nhấn rực rỡ nhất khi đất trời bước vào đỉnh điểm của mùa hè. Giữa cái nắng oi ả của tháng Năm, người ta lại nô nức chuẩn bị những bánh tro, cơm rượu nếp, mận, vải... để "giết sâu bọ". Vượt lên trên ý nghĩa của một ngày lễ bách bệnh thông thường, Tết Đoan Ngọ trong xã hội hiện đại ngày nay còn mang một thông điệp ý nghĩa hơn thế: đó là ngày của sự sum họp, ngày nhìn lại sức khỏe bản thân và tìm về những khoảng lặng bình yên bên gia đình. Trong bài viết này, hãy cùng Riokupon tìm hiểu về ngày Tết này, cách cúng và văn khấn Tết Đoan Ngọ chuẩn nhất 2026 nhé!

Tết Đoan Ngọ là Tết gì?

Tết Đoan Ngọ (diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch) là một trong những ngày lễ tết truyền thống quan trọng của người Việt Nam và một số quốc gia Đông Á như Trung Quốc, Triều Tiên, Đài Loan. Ở Việt Nam, ngày này còn được gọi bằng một cái tên rất dân dã và quen thuộc là "Tết giết sâu bọ".

Ý nghĩa cái tên "Đoan Ngọ"

• Đoan có nghĩa là mở đầu.
• Ngọ là khoảng thời gian từ 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều (vừa là giờ Ngọ, vừa chỉ tháng 5 là tháng Ngọ).
• Tết Đoan Ngọ hiểu nôm bách khoa là ngày lễ bắt đầu vào thời điểm khí Dương thịnh nhất trong năm (vào giữa trưa ngày mùng 5 tháng 5, khi mặt trời ở gần Trái Đất nhất).

Tại sao lại gọi là "Tết giết sâu bọ"?

Theo quan niệm dân gian, đây là thời điểm chuyển mùa (từ xuân sang hè), thời tiết nắng mưa thất thường nên dịch bệnh dễ phát sinh, sâu bọ và ký sinh trùng gây hại cho cây trồng cũng như sức khỏe con người phát triển mạnh.

Vào ngày này, người dân sẽ làm lễ cúng và ăn các món ăn có vị chua, chát, nồng, ngọt để "diệt trừ" các loài ký sinh, giun sán trong cơ thể (sâu bọ trong người) và cầu mong mùa màng không bị sâu bệnh phá hoại.

Các phong tục và món ăn đặc trưng tại Tết Đoan Ngọ của người Việt Nam

Vào buổi sáng sớm ngày mùng 5 tháng 5, ngay khi thức dậy, người Việt thường thực hiện ngay nghi thức "giết sâu bọ" bằng cách ăn các món ăn đặc trưng tùy theo vùng miền:

• Cơm rượu nếp (nếp cẩm hoặc nếp cái hoa vàng): Vị nồng men của rượu nếp được tin là sẽ làm cho các loài ký sinh trong bụng bị "say" và chết đi.
• Bánh tro (bánh ú tro): Loại bánh làm từ gạo nếp ngâm nước tro, tính mát, rất thích hợp để giải nhiệt cơ thể vào tiết tháng Năm oi bức.
• Trái cây đầu mùa: Thường là các loại quả có vị chua, ngọt, chát như mận, vải, chôm chôm, đào...
• Thịt vịt: Phổ biến ở miền Trung và miền Nam, vì thịt vịt có tính hàn (mát), giúp cân bằng cơ thể trong những ngày nắng nóng.
• Tục hái lá thuốc mồng 5: Nhiều nơi có phong tục đi hái các loại lá cây thảo dược vào đúng giờ Ngọ (12h trưa) vì tin rằng đây là lúc lá cây hấp thụ được tinh túy của trời đất tốt nhất, dùng để nấu nước uống giải độc, chữa bệnh.

Cách chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ

Thời gian cúng Tết Đoan Ngọ

Đúng như cái tên "Đoan Ngọ" (mở đầu giờ Ngọ), thời điểm cúng tốt nhất và linh thiêng nhất là vào giờ Ngọ (từ 11h00 đến 13h00 trưa) ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch. Nếu gia đình bận rộn, có thể cúng vào sáng sớm (từ 7h00 - 9h00).

Các lễ vật cơ bản (Mọi vùng miền đều có)

Dù ở vùng miền nào, mâm cúng Tết Đoan Ngọ cơ bản thường bao gồm:

• Hương, hoa tươi, trầu cau.
• Nước sạch, rượu trắng.
• Vàng mã (sớ, tiền vàng vừa phải).
• Trái cây mùa hè: Các loại quả đặc trưng của tháng 5 như mận, vải, chôm chôm, đào, xoài... (Ưu tiên các loại quả có vị chua, ngọt để đúng tinh thần "giết sâu bọ").

Sự khác biệt trong mâm cúng theo 3 miền

Miền Bắc: Chú trọng hương vị nồng ấm và thanh mát

• Mâm cúng miền Bắc thường mang tính truyền thống rất cao với các món:
• Cơm rượu nếp: Thường là nếp cái hoa vàng (hạt màu trắng tròn) hoặc nếp cẩm (màu tím đen). Hạt nếp được ủ lên men thơm nồng, dẻo ngọt.
• Bánh tro (bánh giò/bánh ú tro): Bánh được gói bằng lá chít hoặc lá chuối, chấm với mật mía thanh ngọt.
• Xôi, chè: Thường là chè khoai, chè đậu xanh hoặc xôi vò.

Miền Trung: Đậm đà và giải nhiệt

• Người miền Trung đón Tết Đoan Ngọ vào những ngày nắng rát, vì vậy mâm cúng ưu tiên các món có tính hàn (mát):
• Thịt vịt luộc: Đây là món cúng và món ăn bắt buộc của người miền Trung trong ngày này. Thịt vịt tháng 5 béo, ngon và có tính mát, giúp giải nhiệt cơ thể.
• Cơm rượu nếp: Người miền Trung thường ép cơm rượu thành từng khối vuông nhỏ chứ không để rời hạt như miền Bắc.
• Bánh ú tro: Bánh tro miền Trung thường có hình khối tam giác (bánh ú), có thể có nhân đậu xanh ngọt bên trong.
• Chè kê hoặc chè hạt sen: Món ăn thanh mát, bổ dưỡng.

Miền Nam: Phong phú sản vật sông nước

• Bánh ú bá trạng: Tương tự như bánh chưng nhưng có hình gối hoặc hình tam giác, nhân rất phong phú (thịt ba rọi, trứng muối, tôm khô, hạt sen, nấm đông cô...).
• Cơm rượu: Cơm rượu miền Nam được viên thành những viên tròn xòe nhỏ, thường ăn kèm với thạch (thạch rau câu) hoặc xôi vò.
• Chè trôi nước: Những viên chè trôi nước tròn trịa, nhân đậu xanh, ăn cùng nước đường gừng và nước cốt dừa béo ngậy.

Văn khấn cúng Tết Đoan Ngọ ngắn gọn, chuẩn nhất 2026

Dưới đây là bài văn khấn Tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5 Âm lịch) chuẩn truyền thống, được dùng phổ biến tại ban thờ Gia tiên trong nhà. Khi cúng, bạn nên ăn mặc chỉnh tề, thắp hương, rót rượu, nước và thành tâm đọc bài khấn này:

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.  

Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.  

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.  

Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh (nếu bố mẹ còn sống thì thay bằng Tổ khảo, Tổ tỷ).

Tín chủ (chúng) con là: ..........................................................................................
Ngụ tại: ...................................................................................................................

Hôm nay là ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch, gặp tiết Đoan Ngọ, tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa, cúng sản vật, kim ngân tài mã, dâng lên trước án.

Chúng con kính mời: Ngài Bản cảnh Thành hoàng, Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long mạch, Tài thần. Cúi xin các Ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, bá thúc huynh đệ, cô di tỷ muội và các hương linh gia tiên nội ngoại họ ........................ cúi xin thương xót con cháu, linh thiêng hiện về, chứng giám tâm thành, thụ hưởng lễ vật.

Tiết lâm Đoan Ngọ, trước ánh mặt trời, chúng con cầu xin các vị Tôn thần, Gia tiên tiền tổ phù hộ độ trì cho toàn thể gia đình chúng con luôn được mạnh khỏe, tai qua nạn khỏi, vạn sự tốt lành, công việc hanh thông, gia đạo hưng long thịnh vượng. Cầu cho mùa màng tươi tốt, bách bệnh tiêu tan, vạn điều bình an.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)

Dù đi đâu về đâu, hương vị đặc biệt của ngày Tết Đoan Ngọ vẫn luôn là mảnh ký ức thiêng liêng trong lòng mỗi người con đất Việt. Ăn một miếng bánh tro, nhấm nháp chút rượu nếp, chúng ta không chỉ đang thưởng thức ẩm thực, mà đang thưởng thức cả một nét đẹp của ngày lễ truyền thống Việt Nam. Bạn sẽ làm gì trong dịp Tết Đoan Ngọ này, hãy chia sẻ cho chúng mình cùng biết nhé!

Nhung Lalyta